Ödül ve övgü çocuklara zarar veriyor

Ödül ve övgü çocuklara zarar veriyor

Ödül ve övgü çocuklara zarar veriyor hem de cezanın oluşturmuş olduğu olumsuz etkiden daha fazla. Çocuk gelişimini sekteye uğratan en sinsi düşman ödül ve övgüdür. Kuzu postu giymiş bir kurt olan ödül ve övgü çocuklarımızın kişilik gelişimine saldırıyor. Bu durumu engelleyebilmek için öncelikle ödül ve övgünün çocuklarımıza nasıl zarar verdiğini öğrenelim.

 



  • Çocuklarımızın bazı davranışlarını pekiştirmek için ödül vermek ve övmek neden zararlı?
  • Eğer çocuklarımıza ceza vermeyeceksek çocuklarımıza niçin ceza vermemeliyiz bunun için buraya tıklayabilirsiniz bazı davranışlardan alı koymak için ödülle vazgeçiremez miyiz?
  • Ödül ve övgü alan çocuklar daha öz güvenli olmazlar mı?
  • Çocuklarımızın başarılarını da mı kutlamayacağız?

Ödül ve övgü çocuk gelişimine nasıl zarar veriyor?

Ebeveynler çocuklarına bazı davranışları kazandırmak için onlara ödül sunacağını söylerler. Mesela dişlerini fırçalarsan sana oyuncak araba alacağım. Bakıldığında bir sorun yokmuş gibi görünse de çocuk neden diş fırçalaması gerektiğini öğrenmiyor direkt ödüle koşullanıyor. O arabayı almak için dişlerini fırçalıyor. Hukukta olayı tersten okuma diye bir şey vardır. Bu diş fırçalama olayına tersten bakalım. Eğer anne baba çocuğuna dişlerini fırçalamazsan sana araba alacağım derse çocuk dişlerini fırçalamayacaktır. Çünkü bir davranışın neden yapılıp yapılmayacağı çocuğa öğretilmedi. Çocuğa arabayı nasıl kazanacağı öğretildi.

Ödül ve övgü çocuk gelişimine zarar veriyor bunun üzerine yetişen çocuklar da görülen en büyük sorun, davranışın içselleştirilememesidir. Yani neden yapması gerektiğini ya da neden yapmaması gerektiğini öğrenemeden büyümesidir. Bunu takip eden diğer sorun ise ödül ve övgüye bağımlı hale gelen çocuklar istediklerini elde etmek için her yola başvurdukları gözlemlenmiştir.

Çocuklar yaptıkları her davranıştan sonra ödül ve övgüye öyle alışıyorlar ki bunları almadıkları zaman sanki cezalandırılmış hissine kapılıyorlar ve buda çocukların psikolojik gelişimini olumsuz etkiliyor. Örneğin her gün ödevlerini yapan öğrencisine sürekli övgüde bulunan öğretmen bir gün bu öğrencisini övmediği zaman, öğrenci hemen acaba öğretmenim beni sevmiyor mu? Onu kızdıracak bir şey mi yaptım? Gibi sanki öğretmeni onu cezalandırıyormuş gibi hisseder.


Ödül ve övgünün en büyük Zaralarından bir tanesi de çocukların yeteneklerinin gelişmesine engel oluyor. Çocuklara verilen her ödül ona kendisinin yeteri kadar iyi olduğunu düşünmeye sevk ediyor ve artık çocuk,  başka şeyler denemiyor çünkü ödül ve övgüyü kaybetmek istemiyor. Liseye geçiş sınavında başarılı olmuş bir öğrenci fen lisesine puanı tuttuğu halde Anadolu lisesine gitmiştir. Bunun sebebi sorulduğunda, kendisi fen lisesinde ki birincilerin içinde birinci olamayacağı ama Anadolu lisesindeki birincileri geçebileceğini söylemiştir.

Peki övgü ve ödül nasıl yararlı hale getirilebilir?

  • Çocuklarınıza bir davranışı öğretmek için öncesinde her hangi bir ödül teklifinde bulunmayın. Davranışı gerçekleştirdikten sonra da ödül vermeyin. Ödül sadece çocuğu mutlu etmek için ve herhangi bir davranışla bağdaştırılmadan verilmelidir.
  • Çocuğunuz bir etkinlik yaptıktan sonra size nasıl olmuş diye sorduğu zaman çok güzel olmuş diye genel bir övgü de bulunmayın. Diyelim ki bir pazıl yapıp getirdi ve size sordu nasıl olmuş? Genel bir övgü yerine bütün parçaları doğru yerine koymuşsun, oldukça dikkatli yapmışsın gibi ayrıntılı övgüler daha yararlı olacaktır.
  • Övgüler kesinlikle çocuğun kişilik ve karakterine değil göstermiş olduğu davranışa yapılmalıdır. Çok akıllısın, çok zekisin gibi övgüler çocuğun kişilik gelişimine zarar vermekte. ‘’Çalışmalarını taktir ediyorum, arkadaşına yardım etmen gerçekten çok anlamlı bir davranış’’.

Sonuç olarak ödül ve övgü çocuklara zarar veriyor kısa vadede çözümmüş gibi görünse de uzun vadede çok büyük sıkıntılara sebep olmaktadır.

Anneler Melekler © 2017

Kullanıcı Bilgileriniz İle Oturum Açın

Bilgilerinizi Unuttunuzmu?